DE-VITALE-DOOD-TEKST

De vitale dood: Zorg, Dood en Leven

De zorg voor mijn ouders, vooral mijn vader, is de afgelopen jaren aanzienlijk toegenomen. Wat begon als incidentele zorgmomenten groeide in de afgelopen twee jaar uit tot mantelzorg, voornamelijk opgevangen door gezinsleden. In een periode van twee jaar evolueerde de situatie van hartproblemen naar hersenletsel en gedragsproblemen, wat een emotionele achtbaan werd voor alle betrokkenen. Tijdens deze periode stond de zorg centraal in onderzoek, behandeling en diagnose.

Uiteindelijk resulteerde dit in een verplichte opname in een zorginstelling waar hij recentelijk is overleden. De afgelopen tijd heb ik meer aandacht moeten besteden aan 'zorg', 'verzachting', 'verlichting' en 'de dood'. Ik ben dan ook niet alleen mijn werk, maar een mens die hierin een belangrijke bijdrage mag leveren aan mijn naasten en in mijn werk. Hiervoor ben ik dan ook erg dankbaar.

In deze blog deel ik een aantal korte video's die een andere kijk bieden op 'Dood en Leven'. Het geeft me inspiratie en energie om juist deze onderwerpen uit te lichten in een tijd van rouw.

Een opvallend aspect in dit hele proces is hoe onze samenleving de zorg heeft gevormd tot heerser over het domein van de dood. De video 'We’re looking at death all wrong. Here’s why' biedt enig inzicht, gepresenteerd door BJ Miller. Het roept de vraag op of de zorg en bijbehorende regels soms een tegenovergesteld effect hebben op wat werkelijk nodig is. Soms streven we naar het juiste, maar nemen we een te medische benadering aan of krijgt de medische kant de overhand ten koste van wat zou moeten zijn.

Dit thema is van groot belang en reikt verder dan een louter medische diagnose. Het omvat onze psychologie, filosofie, spiritualiteit, sociale wereld en ons innerlijk leven - het raakt aan alles wat ons mens maakt. Het onderstreept de noodzaak om de benadering van zorg te heroverwegen en te erkennen dat het meer omvat dan alleen medische aspecten. In deze context biedt BJ Miller waardevolle inzichten die ons uitnodigen om anders naar de zorg en de betekenis van leven en dood te kijken.

youtube-video-thumbnail

Bewust zorgen voor naasten: Kwaliteit boven kwantiteit in het levenseinde

Het gesprek over zorg, dood en leven is van cruciaal belang, vooral wanneer we nadenken over het welzijn van onze naasten. De woorden van Michael Shermer benadrukken het belang van realistische verwachtingen en een geleidelijke benadering van gezondheidszorg, waarbij de focus ligt op kwaliteit boven kwantiteit.

Het streven naar een lang leven is begrijpelijk, maar zoals Shermer aankaart, is het van vitaal belang om niet verstrikt te raken in een utopisch streven naar onsterfelijkheid. In plaats daarvan moeten we ons richten op het bieden van zorg die de levenskwaliteit bevordert en respecteert. Het gaat niet alleen om het oprekken van de tijd, maar om het creëren van waardevolle en betekenisvolle momenten.

Het is een herinnering dat zorg niet alleen moet draaien om het verlengen van het leven tegen elke prijs, maar ook om het garanderen van waardigheid en comfort. Het is het begrijpen dat er een balans moet zijn tussen het streven naar medische vooruitgang en het erkennen van de natuurlijke cyclus van het leven. Dit inzicht is van essentieel belang om te voorkomen dat de zorg onbedoeld onmenselijk wordt door te proberen het onvermijdelijke te overwinnen.

Shermer's pleidooi voor incrementele stappen in de gezondheidszorg en het aanpakken van specifieke problemen, zoals kanker, hartziekten en dementie, weerspiegelt de noodzaak om de zorg te personaliseren en aan te passen aan de individuele behoeften van patiënten. Het draait niet alleen om levensduur, maar om het toevoegen van waarde aan de tijd die we hebben.

Als we denken aan het zorgen voor onze naasten, is het van belang dat we aandacht besteden aan hun wensen en behoeften, en niet louter streven naar het verlengen van hun dagen. Het is een gevoelig evenwicht tussen mededogen en realisme, waarbij het ultieme doel niet mag worden verblind door de angst voor verlies. Zorgen voor onze dierbaren betekent ook hun waardigheid en comfort waarborgen, zelfs als dat betekent dat we de onvermijdelijkheid van het levenseinde onder ogen moeten zien.

youtube-video-thumbnail

Bewust leven met sterfelijkheid: De verrijking van reflectie op de dood

Het levenseinde is een onderwerp dat vaak gemeden wordt, maar Death Doula (stervensbegeleider) Alua Arthur nodigt ons in de onderstaande video, 'Why Thinking About Death Helps You Live a Better Life' uit om juist bewust na te denken over onze eigen dood. In haar indrukwekkende toespraak onderstreept ze het belang van het beschouwen van ons leven door de lens van sterfelijkheid. Het is een reflectie die ons confronteert met de vraag: "Wat moet ik doen om in vrede te zijn met mezelf, zodat ik tegenwoordig kan leven en genadig kan sterven?"

youtube-video-thumbnail

Het paradoxale is dat het nadenken over de dood een verrijking van ons leven kan betekenen. Het bewust stilstaan bij het onvermijdelijke einde moedigt ons aan om de waarde van het huidige moment te omarmen. Het dwingt ons tot introspectie over wat echt belangrijk is en werkelijke betekenis geeft aan ons bestaan.

Wanneer we de confrontatie met onze eigen sterfelijkheid aangaan, groeit er een diepere waardering voor het leven. We leren te genieten van kleine dingen, koesteren onze relaties en streven naar vervulling. Deze bewustwording van de tijdelijkheid om ons heen spoort aan tot weloverwogen keuzes die in lijn zijn met onze innerlijke waarden.

life-dead
life-end

De dood wordt niet langer gevreesd, maar beschouwd als een krachtige leermeester. Het confronteert ons met de eindigheid van tijd en motiveert ons om betekenisvolle stappen te zetten richting persoonlijke groei en vervulling. Door deze reflectie ontstaat een dieper begrip van wat het betekent om werkelijk te leven.

Het nadenken over de dood kan ons helpen streven naar een leven dat niet louter gevuld is met angst voor het onvermijdelijke, maar juist met vreugde bij het bewust ervaren van elk kostbaar moment. Het opent de deur naar een leven in harmonie met onszelf. Wanneer het moment van afscheid nadert, vinden we vrede in de wetenschap dat we volledig hebben geleefd. De dood is niet langer slechts het einde, maar wordt een integraal onderdeel van het leven, waardoor elke dag waardevol wordt in zijn eigen recht.

Persoonlijke en professionele ontwikkeling

Werken aan thema's zoals vitaliteit en inzetbaarheid benadrukt het belang van aandacht voor het tegenovergestelde: momenten waarop het moeilijk wordt of al is. Denk aan situaties zoals mantelzorg voor een ouder, partner of kind, maar ook aan uitdagingen zoals kanker of het niet volledig herstellen van letsel. Vitaliteit gaat verder dan alleen fysieke gezondheid, en daarom is een holistische benadering essentieel. Het begint bij het individu, maar ook organisaties spelen een cruciale rol bij het bieden van ondersteuning.

Positieve gezondheid als handig hulpmiddel
In de komende weken ga ik mijn kennis verder verdiepen met behulp van de methodiek van Positieve Gezondheid van Machteld Huber. Haar definitie van gezondheid luidt: "Gezondheid is het vermogen van mensen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven."

bron: iph-positieve-gezondheid-in-perspectief
Het PG spinnenweb waarbij het ‘gezondheidsoppervlak’ verandert over tijd (N.B. dus 4x ingevuld).

De methodiek van Positieve Gezondheid
Deze benadering gaat verder dan de traditionele visie op gezondheid, die vaak gericht is op de afwezigheid van ziekte. Positieve Gezondheid omvat zes dimensies die gezamenlijk het welzijn van een individu bepalen:

  • Lichaamsfuncties: Hoe functioneert het lichaam fysiek?
  • Mentaal welbevinden: Hoe gaat iemand om met emoties en gedachten?
  • Zingeving: Heeft iemand een doel in het leven en ervaart die persoon zinvolheid?
  • Kwaliteit van leven: Hoe ervaart iemand zijn of haar leven en welke waarde wordt eraan gehecht?
  • Sociaal-maatschappelijke participatie: Hoe neemt iemand deel aan de samenleving?
  • Dagelijks functioneren: In hoeverre kan iemand zelfredzaam zijn in het dagelijks leven?

Positieve Gezondheid stimuleert het individu om actief regie te voeren over de eigen gezondheid en welzijn. Het biedt ruimte aan de diversiteit van persoonlijke gezondheidsbeleving en benadrukt dat gezondheid meer omvat dan de afwezigheid van ziekte. Het biedt een holistische kijk op gezondheid, waarbij de focus ligt op het versterken van de veerkracht en eigen mogelijkheden van het individu.

Tip: Hulpmiddel voor Mantelzorg

Als Health Manager bij NHL Stenden hogeschool heb ik het voorrecht gehad om de Hello 24/7 app beschikbaar te stellen voor al onze medewerkers. Deze app fungeert als een waardevol hulpmiddel bij het georganiseerd coördineren van mantelzorg, wat bijdraagt aan het verlichten van zorgtaken.

Een cruciaal principe bij het bieden van zorg aan jezelf is het besef dat zelfzorg een essentiële pijler vormt voor zowel je fysieke als mentale welzijn. Deze benadering omvat het bewust nemen van tijd voor ontspanning, het stellen van grenzen, het luisteren naar je eigen behoeften en het maken van keuzes die bijdragen aan een gebalanceerd en gezond leven. Het erkennen van je eigen welzijn als prioriteit legt de basis voor veerkracht en stelt je in staat effectief voor anderen te zorgen.

Klik op de afbeelding om het LinkedIn-bericht te bekijken over de inzet van de Hello 24/7 app door NHL Stenden, met ondersteuning van De Friesland.

"Too often we underestimate the power of a touch, a smile, a kind word, a listening ear, an honest compliment, or the smallest act of caring, all of which have the potential to turn a life around."

- Leo Buscaglia

Lees ook mijn andere berichten door op één van onderstaande afbeeldingen te klikken.

Delen mag natuurlijk altijd.

Vitale groet,

Frank